Akaryakıt Sektöründe Dijital Dönüşüm

Akaryakıt sektörü, sadece enerjinin değil, aynı zamanda verinin de en yoğun işlendiği alanlardan biri haline geldi. Yıllardır konuştuğumuz “kayıt dışı ile mücadele” ve “rekabet eşitliği” kavramları, Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) ile artık soyut bir temenni olmaktan çıkıp, dijital bir gerçekliğe dönüştü. Çünkü UTTS, sadece pompaya ve araçlarımıza takılan bir cihaz değil, muhasebe departmanlarımızın iş yapış şeklini kökten değiştiren bir dijital dönüşüme vesile olmuştur.

UTTS Nedir ve Neyi Amaçlıyor?

Kısaca hatırlamak gerekirse; Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS), akaryakıt piyasasında rekabet eşitliğinin sağlanması ve kayıt dışı ekonomi ile mücadele edilmesi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hayata geçirilen bir sistemdir.

Yasal altyapısı 2023 yılında oluşturulan bu sistem, akaryakıt istasyonlarındaki pompa tabancalarına takılan Taşıt Tanıma Okuyucusu (TTO) ile araçların depo girişlerine monte edilen Taşıt Tanıma Birimi (TTB) arasındaki dijital iletişime dayanır. Amaç: Akaryakıt dolumu sırasında plaka bilgisinin sisteme manuel olarak girilmesini engellemek ve doğrudan araçtan alınan verinin, yeni nesil ödeme kaydedici cihaza (YN Pompa ÖKC) otomatik olarak iletilmesini sağlamaktır.

Dijital Dönüşümün Muhasebeye Yansıması: “Tek Tıkla” Muhasebe Kaydı

UTTS’nin en çok konuşulan yönü teknik kurulumu olsa da, asıl yansıması muhasebe ofislerimizde, mali müşavirlerimizin ekranlarında yaşanıyor. UTTS, sahadaki operasyonel yükü muhasebe masasından alıp dijital sisteme devretmiştir.

Eskiden, akaryakıt fişlerinin tek tek toplanması, elle işlenmesi ve ay sonunda faturaya dönüştürülmeye çalışılması gibi büyük bir operasyonel yük vardı. Ancak UTTS ile gelen entegrasyon sayesinde süreç artık çok daha hızlı işlemektedir:

1. Entegre Sistemler: Artık Mali Müşavirlerin kullandığı muhasebe yazılımları, Gelir İdaresi Başkanlığı sistemleriyle tam entegre çalışabiliyor.
2. Otomatik Aktarım: Mükelleflerin satın almış olduğu akaryakıtlara ilişkin yazarkasa fişleri, sistem üzerinden anlık olarak görüntülenebiliyor. Mali müşavirler, yüzlerce fişi tek tek elle girmek yerine, bu entegrasyon sayesinde sadece birkaç tıklama ile muhasebe kayıtlarına geçirebiliyor.
3. Faturaya Dönüştürme Tarih Oldu: Sistem o kadar şeffaf ve güvenilir bir veri akışı sağlıyor ki, UTTS kapsamında düzenlenen yazarkasa fişlerinin artık ayrıca bir faturaya dönüştürülmesine gerek kalmamıştır. Sistemden gelen dijital veri, yasal olarak geçerli ve yeterli bir gider belgesi niteliğindedir.

Burası çok önemli: Mevzuat açıkça belirtmektedir ki; Taşıt Tanıma Birimi taktırma zorunluluğu olan araçlar için, eğer akaryakıt alımı UTTS üzerinden yapılmazsa ve fiş üzerinde UTTS bilgisi yer almazsa, bu belgeler vergi kanunları açısından hiç düzenlenmemiş sayılmaktadır. Dolayısıyla üzerinde UTTS ibaresi olmayan yazarkasa fişlerinin de sonradan faturaya dönüştürülmesi faturayı geçerli kılmamaktadır. Ancak sistem üzerinden yapılan alımlarda, fişin kendisi dijital doğrulama sürecinden geçtiği için faturaya dönüştürülmesine gerek kalmadan muhasebeleşme süreci saniyeler sürmektedir.

Sonuç

UTTS, bizlere sadece “plakayı otomatik okuyan” bir teknoloji sunmadı; vergi güvenliğini sağlayan, haksız rekabeti önleyen ve muhasebe süreçlerinde insan hatasını ortadan kaldıran uçtan uca bir dijital altyapı sunmayı amaçlıyor.

Akaryakıt istasyonu sahipleri açısından yazarkasa fişlerini faturaya dönüştürme zorunluluğunu ortadan kaldırmıştır.

Ticari araç işletmecilerinin bu sisteme tam uyum sağlamaları, yani tüm ticari araçlarında TTB bulundurmaları elzemdir. Böylece ticari faaliyetlerinde kullandıkları akaryakıtı giderleştirebilmek ve vergi matrahlarından indirim konusu yapabilmeleri açısından son derece önemlidir.

Türmob Tarafından düzenlenen; ULUSAL TAŞIT TANIMA SİSTEMİ (UTTS) İLE GETİRİLEN
YÜKÜMLÜLÜKLER VE CEZAİ SORUMLULUKLAR

Türmob mevzuat bilgilendirmesini inceleyebilirsiniz: