Savaşın Gölgesinde Enerji Ekonomisi: Şirketinizin Gerçek Sahibi Kim Kalacak?

Petrol sektörünün geleceğe dönük önemli konuları, bunlara bağlı olarak dağıtım şirketlerinin ve istasyon sahiplerinin vermeleri gereken önemli kararlar var.

Sektör, önünde duran konuları çözmesi gerekirken Orta Doğu’da yaşananlar, gündemi ve öncelikleri daha da belirgin duruma getiriyor.

Özetle; ‘’kısa sürede bitecek bir operasyon’’ beklerken, uzayan ve daha fazla risk barındıran savaşın bölgesel bir çatışma içinde olduğunu izliyor ve gündemimizdeki öncelikleri belirlemeye çalışıyoruz.

Savaşın, askeri güçten ziyade karşılıklı olarak güvenliği tehdit eden, finans ve petrol sektörlerinin can damarlarını yok etmeye dönük bir ekonomik güçsüzleştirme hatta yok etme çabasına dönüştüğünü görüyoruz.

Bölgesel veya küresel siyasi, askeri eylemler bizim konumuz değil; ancak savaşın geldiği noktada sonuçları, ülkemizdeki akaryakıt sektörünü etkileyen boyuta ulaştı. Enerji piyasaları bunu yakından hissediyor.

Ticari belirsizlik, lojistik dar boğazlar akaryakıt fiyatlarını zıplattı. Petrol ve LNG akışı azaldı. Savaşın en kalıcı etkisinin petrol tarafında olacağı, yüksek seviyede fiyat oynaklığının devam edeceği, arz güvenliğinin, stok yönetiminin daha da kritik boyutlara geleceğini tahmin etmek yanlış olmaz.  

Savaşın nedeni, doğrudan petrol olmamakla beraber çatışmanın merkezindeki en güçlü araçlardan biri durumuna geldi. Jeopolitik güç mücadelesinin ve ideolojik çatışmanın merkezi bir anda petrol sahaları ve petrole bağlı tesisler olmaya başladı.

Savaşın etkilediği yüksek enerji maliyeti, makroekonomik sorunlara (cari açık, enflasyon, tedarik gibi) yol açarken, enerji tedarikinin, ulusal bazda en kritik güvenlik konularından biri olması doğaldır.

Savaşın uzun sürmesi halinde; içinde bulunduğumuz akaryakıt dağıtım sektöründe, yönü zaten belli olan yapısal değişimlerin hızlanması söz konusu olur. Fiyatlar artıkça dağıtım şirketleri ve istasyonlar artan nakit ve finansman baskısını hissederler.

Tedarik ve stok maliyetinin katlanmasıyla öz sermaye ve kredi ihtiyacı gündeme oturur.

Paraya ulaşmak pahalıdır, sektörün limitli kârlılığı bu tür kaynaklara erişmeyi zorlaştırır.

Bir yerde okudum, diyor ki; Kredi alınınca şirket sahipliği bir ölçüde değişmeye başlıyor.

Ta ki, geri ödeyene kadar!

Geri ödeme söz konusu olmuyorsa ne yazık ki borçlanma devam ediyor, daha fazla kaynak aranıyor tekrar kredi musluklarına başvuruluyor ve neticede şirketin sahibi olmaktan tamamen çıkabilecek bir noktaya gelinebiliyor. Gerçek sinyal budur.

O nedenle; Marjların izin vermediği, para kazanılamayan ve geri ödemenin olanak dışı olduğu ortamda kredi kullanmak işinizin elden gitmesi anlamına gelir.

Savaşın devam etmesi durumunda; Şirketlerde yönetimsel değişmeler, şirketlerin birleşmeleri ve satın almalar sonucu, yeni oyuncuların sektöre girme sesleri daha kuvvetli gelmeye başlayacaktır.

Sınırlarımıza yakın bu denli büyük bir jeopolitik kırılma, dağıtım sektöründe yapılan planların değişimini yaşatabilir.

Bu dönem; hem dağıtıcı hem de istasyon sahipleri açısından bir iç muhasebe yapmak ve doğru pozisyon almak açısından yararı olabilir.

Nakit akışınızı ve stoklarınızı yönetmek başlı başına bir çabadır, çünkü maliyetleriniz artmakta kârlar sınırlı kalmaktadır. Fiyat beklentileri çerçevesinde özellikle panik yakıt alma dönemlerinin yaşandığı günlerde, şirket ve bayisinin iletişimi önem kazanır.

Savaş kısa vadeli etkilerle geçebilir; bu dönemi yönetirken sektörü etki altına alan eğilimleri gözden kaçmamalıyız.

Son çıkan haberde, küresel elektrikli araç filosunun günlük 1,7 milyon varil petrol tüketimini önlediği belirtilmektedir. Londra merkezli uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember’in analizine göre, ‘’Elektrikli araçlar, ülkelere enerji ithalat faturalarını azaltmak için bir fırsat sunmaktadır,’’ deniyor.

Ülkemiz, önemli miktarda petrol ithalatçısı konumunda olduğu için belirttiğimiz eğilimin içinde kaldı ve elektrifikasyon yatırımlarını hızlandırdı. Elektrikli ve hibrit araç sayısı artarken elektrik araç şarj soket sayısının Şubat ayı itibarı ile EPDK verilerine göre 40 bini aştığı belirtiliyor

Geleceği ve değişimi gören şirket veya istasyon sahibi için ölçekler çok farklı olsa da düşünsel ufuk turu benzer eğilimleri gösterir.

Bu koşullarda devam edebilir miyim?

Mevcut işimi sürdürebilir miyim?

Yaptığım işe aynı şekilde yaklaşabilir miyim?

Başka sorular da sorabiliriz.

Olanlar geçici mi, yapısal mı?

Bilançomu düzeltme şansım var mı?

Sorun bende mi yoksa iş modelimde mi?

İşime devam edebilmek için doğru lokasyonda mıyım?

Bu işin doğru sahibi ben miyim?

Bu platformu takip edenler biliyorlar; bu soruları zaten soruyor, çözüm için olası yanıtları arıyorduk.

Şimdi iş daha da ciddileşti.

İçinde bulunduğumuz koşullarda; İstasyon sahiplerinin ve Dağıtım şirketlerinin yarınları için farklı çözümler, farklı gelecekler aramaları doğaldır.

Ahmet Mert Yılmaz