Küresel enerji piyasaları, ABD ve İran ekseninde tarihin en kritik eşiklerinden birine sahne oluyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in “ekonomik D-Day” olarak nitelendirdiği ve İran’ın ticaret ortaklarını doğrudan hedef alan tarihin en büyük finansal taarruz hamlesi piyasaları sararken, Tahran yönetiminden sert misilleme gecikmedi. Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği hafta sonu itibarıyla neredeyse durma noktasına gelirken, gemiler radar izlerini silmek için “karanlık geçiş” yöntemine sığınmaya başladı.
Husumet ve saldırı tehditleri nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin büyük bir kısmı, Otomatik Tanımlama Sistemi’ni (AIS) kapatarak izlenebilirliklerini ortadan kaldırdı. Son dönemde boğaz trafiğindeki “karanlık seyir” oranı yüzde 80’lere dayanırken, kritik geçişlerin önemli bir kısmının ABD askeri refakatiyle yürütüldüğü rapor ediliyor.
ABD yönetimi, İran ekonomisinin kalan tüm can damarlarını kesmek ve Tahran’ı tamamen izole etmek üzere hazırlanan devasa yaptırım paketini devreye soktu. Washington, İran ile ticaret yapan üçüncü ülkelere ve şirketlere en ağır finansal yaptırımların uygulanacağını ilan etti.
Tahran yönetimi, ekonomik baskıların sürmesi durumunda Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndan tek bir damla dahi petrol ihracatına izin verilmeyeceğini duyurdu. Bölgesel otorite kurumları aracılığıyla geçiş kurallarını ihlal ettiği iddia edilen aralarında Körfez’in dev nakliye şirketlerine ait çok büyük ham petrol ve LPG tankerlerinin de bulunduğu 45 gemiyi kara listeye alan İran, bu tankerlere el koyma ve yüklerine müdahale etme tehdidinde bulundu.
Sıkı deniz ablukası ve yaptırımlar neticesinde yüklü İran tankerlerinin Basra Körfezi’nde mahsur kalması, Asya pazarına (özellikle Çinli bağımsız rafinelere) akışı kesti. Arz sıkıntısının tırmanmasıyla İran ham petrolünün varil fiyatı küresel göstergelerin yaklaşık 4 dolar üzerine tırmandı.
Hürmüz’deki risklerden kaçınmak için Suudi Arabistan’ın petrol sevkiyatını Doğu-Batı Boru Hattı üzerinden Kızıldeniz’deki Yanbu Limanı’na kaydırması stratejik bir hamle olsa da, Yanbu açıklarında seyreden tankerlere füze saldırılarının düzenlenmesi alternatif yollardaki güvenlik açığını da gözler önüne serdi.
Savaşın altıncı ayında küresel petrol stoklarının 1,9 milyar varile kadar gerilediğini belirten uzmanlar; hem Hürmüz’deki “karanlık” ve riskli trafik hem de yeni finansal taarruz dalgasının, dünyayı derin bir tedarik ve arz kriziyle baş başa bırakabileceği uyarısında bulunuyor.
Petrol piyasalarındaki bu son dakika gelişmelerinin tüm detaylarına ve derinlemesine sektör analizlerine Petrolpiyasasi.com adresinden ulaşabilirsiniz.