Bölüm-2 Akaryakıt Sektöründe Gelecek Her Bayi İçin Aynı Yerden Başlamıyor !

Akaryakıt sektöründe geleceğin değişeceğini bilmeyen pek az kişi kaldı.

Asıl konu; dağıtım şirketi, dernekleri, bayinin ve bayinin hakkını savunmak amacıyla sektörde bulunan bayi kuruluşlarının gelecekten söz edip etmediğidir.

Geleceği hepsi görüyorsa, öngörüleri doğrultusunda birlikte hazırlanıyorlar mı?

Bence soru bu!

Şirketler, bayiler ve dernekleri geleceğe dair soruları ayrı değerlendirdiği ve yanıtladığı sürece bir ortak geleceği inşa etmek kolay değil.

Elbette çalışmalarda rekabet hukuku gereği vardır. Ortak sorunlar her zaman konuşulsa da, şirket ve bayilerin fiyat politikası, ticari kararları, yatırım politikaları bağımsız olarak kalabilmeli, piyasa koşullarına ortak müdahalelerden ciddi olarak kaçınılmalıdır.

Dikkatli olunmasını söylemeye bile gerek yoktur çünkü son derece değerli profesyoneller yönetimdedir ve bunu bilirler.

Bayi Derneği bayiye ne söylemelidir?

Örneğin, bayi zarar ettiğinde çözümü; dağıtım şirketinden daha iyi koşullar istemesinde mi aramasını önermelidir? Her sorunda onlara göre adres, dağıtım şirketi midir?

Derneklerin, sözleşme ve marjı ilgilendiren konulara sahip çıkmaları ne kadar doğru ise bayinin kendi işletmesine dürüstçe bakmasına yardımcı olmaları da o denli yararlıdır.

Bayinin sermayesi yeterli mi, yaptığı yatırımlar uygun zamanda geri dönüyor mu, makroekonomik gidişatta istasyonun geleceği var mı gibi, bayiye en büyük desteğin bazen hoşa gitmeyen gerçekleri söylemek olduğunu bilmeleri lazım. Her sorunun adresi dağıtım şirketi olmayabilir.

Derneklerin üyelerine, işletmelerinin sürdürülebilirliğini değerlendirecek araçları sunması iyi bir çalışma, aydınlatıcı bir çaba olur.

Bayiler, derneklerinden şirketlerle ve kamu kurumları ile görüşmesini ister.

Ama sonuçta, her talep az veya çok karşılansa bile; bayilerin mali yapısı ve istasyonun potansiyeli aynı olmadığı için genel çözümler her bayi için geçerli olmayabilir. Bayilerden kimin ayakta kalacağını, genel çözümler kadar yerel koşulların, bayiye özgü şartların belirleyeceği açıktır.

Somut olan katkı bana göre; bayilere ekonomik gerçekleri uzmanlar aracılığı ile anlatmak, karşılaştırılabilir mali yapılar göstermek, kredi yükü, borçlanma kabiliyeti, nakit akışı, yatırımın geri dönmesi gibi sermayenin kullanımını rasyonel göstergelerle izah etmektir. Öğretim üyeleri, akademisyenler, şirketlerin mali finans personeli yararlanılacak iyi kaynaklar olabilir bu konuda.

Bu tartışmalara, ‘’sektörün geleceğinde ayakta kalmak,’’ gibi bir başlık bile eklenebilir ve bundan çıkan sonucu işletmeciler kendi operasyonları açısından değerlendirebilir.

Ortada çözülmesi gereken, işletme sermayesi, yatırım sermayesi ve geleceğe dönük direnç sermayesi kavramları var. Bir işletmenin sürdürülebilirliğini sağlayan temel unsurlar bunlar.

Geleceği tahmin ediyoruz ama kesin olarak bilmiyoruz.

Elektrikli araçların geleceğini biliyor ancak hızlı şarjın istasyon veya başka noktalarda yapılabileceği konusundaki yoğunlaşmayı bilmiyoruz. Gelecekteki vergi ve düzenlemelerini tahmin etmemiz zor, müşteri alışkanlıkları, yakıta talep, finansman maliyeti önemli sorular olarak aklımızda. Kanımca sorun, tek bir gelecek tahmininde buluşmak değil farklı olasılıklara göre şirketler ve bayilerin hazırlanmasıdır.

Dağıtım şirketlerinin derneklerine bakmak da ilginç geliyor bu durumda.

Dağıtım şirketleri kendi geleceklerini planlarken, bayi ağlarının geleceğini nasıl gördüklerini de mutlaka değerlendiriyorlardır, aksi düşünülemez. Kamuoyuna konuşmamaları onların hazırlık yapmadıkları anlamına gelmez.

Sektörün bugünkü sorunlarına tartışıp çözüm ararken dernekler, sektörün yarına hazırlanmasında nasıl öncülük ediyorlar sizce?

Bence konu, biraz grileşiyor bu noktada.

Dağıtım şirketi dernekleri, güncel talepleri değerlendirip gündeme taşıyorlar. Derneklerin görevi karşılaşılan sorunları toparlayıp kamuya aktarmak, doğru çözüm için destek sağlamak. Bunu biliyor takdir ediyoruz ancak değişen enerji talepleri ve müşteri beklentileri ve mobilitenin geleceğini tartışmaya açtıklarına pek fazla şahit olmuyoruz.

Gelecek nasıl şekillenmektedir, sektör buna nasıl hazırlanmalıdır?

Sorunun özeti budur!

Ortak bilgi üretmek, bayilerin farklı koşullarını yorumlamak, bayi dernekleri ile diyalogda etkin olmak, kamuya somut öneriler yapmak gözümüzün önünde değişmekte olan sektörün ihtiyaçlarıdır.

Bir önceki yazımda değişimi somutlaştırmıştık. Yani, değişim sözcüğünü soyut bir kavram olmaktan çıkarmış neyin değişmekte olduğunu sıralamıştık.

Her değişim konusu kendi içinde belirli veya belirsiz ögeler taşıyabilir. Ama bugün sektör oyuncularının, neyin bilindiği neyin belirsiz olduğu ve hangi ihtimaller ile geleceğe hazırlanılması gerektiğini her zamankinden daha çok tartışması gerekir.

Her şirket kendi politikasını ve stratejisini oluşturur.

Dernekler ise değişen enerji dünyasına somut katkı sağlayabilir. Şu soru sorarak konuyu biraz daha etraflı ele almayı başarabiliriz. ‘’Dağıtım sektörünün ayakta kalmasını sağlayacak dönüşümün somut unsurları nedir, bedelini kim, nasıl, hangi gerekçelere (veya zorunluluklara da diyebiliriz) dayanarak ve hangi geri dönüş beklentisi ile karşılayacak.’’

Dağıtım şirketi de, bayi de gelecek planlanırken ortaya çıkacak görüşlerden bir gelecek öngörüsü yapacaktır.

Sözün kısası şudur; Geleceği birlikte tartışmak gerekiyor. Şirket ve bayileri temsil eden derneklerden beklenti; varlıklarının öngördüğü farklı sorumlulukların bilinciyle ortak aklı üretmeleridir. Sessizlik belirsizliği büyütür.

Ahmet Mert Yılmaz