Türkiye’nin enerji bağımsızlığı hedefleri doğrultusunda denizlerdeki arama, sondaj ve üretim faaliyetlerini hız kesmeden sürdüren Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), 2027 yılı operasyonel ihtiyaçlarını karşılamak üzere dev bir akaryakıt ihalesine çıkıyor. Petrolpiyasasi.com‘un edindiği ve Resmi Gazete’de yayımlanan resmi ilan detaylarına göre; kurum bünyesindeki 5 derin deniz sondaj gemisi, 2 sismik araştırma gemisi ve Türkiye’nin ilk yüzer üretim platformu olan Osman Gazi Yüzer Üretim Tesisi için toplam 129 milyon 800 bin litre akaryakıt tedarik edilecek.
Açık ihale usulüyle gerçekleştirilecek olan bu kritik alım, 27 Kasım Cuma günü saat 14.30’da TPAO Genel Müdürlüğü İhale Salonu’nda yapılacak. İhaleyi kazanan firma veya firmalar, işe başlama tarihinden itibaren 12 ay boyunca Türkiye’nin stratejik enerji filosunun kesintisiz yakıt ikmalini üstlenecek.
İhale şartnamesinde yer alan verilere göre, 129,8 milyon litrelik toplam hacmin 98 milyon 800 bin litrelik kısmını derin deniz sondaj gemileri oluşturuyor. Sismik araştırma gemileri için 21 milyon litre, yüzer üretim tesisi için ise 10 milyon litre yakıt planlandı.
| Deniz Aracı / Tesis Adı | Görev Sınıfı | 2027 Yakıt Tahsisi (Litre) | İkmal Noktası / Limanı |
| Fatih | Sondaj Gemisi | 23.764.000 | Filyos TP Limanı (Öncelikli) |
| Yıldırım | Sondaj Gemisi | 21.684.000 | Filyos TP Limanı (Öncelikli) |
| Yavuz | Sondaj Gemisi | 18.772.000 | Filyos TP Limanı (Öncelikli) |
| Abdülhamid Han | Sondaj Gemisi | 17.992.000 | Filyos TP Limanı (Öncelikli) |
| Kanuni | Sondaj Gemisi | 16.588.000 | Filyos TP Limanı (Öncelikli) |
| Barbaros Hayreddin Paşa | Sismik Araştırma | 13.000.000 | Karadeniz ve Akdeniz Limanları (11 Liman) |
| Osman Gazi | Yüzer Üretim Tesisi | 10.000.000 | Filyos TP Limanı |
| Oruç Reis | Sismik Araştırma | 8.000.000 | Karadeniz ve Akdeniz Limanları (11 Liman) |
| TOPLAM | Tüm Filo | 129.800.000 | Stratejik Lojistik Ağı |
İhale kapsamındaki lojistik planlama, gemilerin operasyonel bölgelerine göre özel olarak kurgulandı:
Petrolpiyasasi.com enerji masası olarak ihale verilerini ve saha dinamiklerini incelediğimizde, bu alımın sadece rutin bir tedarik süreci değil, Türkiye’nin 2027 yılındaki deniz aşırı enerji stratejisinin somut bir göstergesi olduğu ortaya çıkıyor:
Yabancı Ülkelerden Katılım Sağlanacak mı? (Hukuki ve Teknik Durum)
TPAO’nun 129,8 milyon litrelik açık ihalesinde yabancı katılımı iki farklı boyutta değerlendirmek gerekir:
Türkiye’den Hangi Markaların Bu İhaleye Girme Yeterliliği Vardır?
Yaklaşık 130 milyon litrelik tek kalemlik bu dev hacim; sadece EPDK lisansına sahip olmayı değil, aynı anda yüksek finansal teminat gücünü, 11 farklı limanda kara tankeri operasyon ağını ve Karadeniz’de (Filyos) deniz tankeri (barge) ikmal filosunu gerektiriyor.
Sahadaki lojistik, depolama ve deniz yakıtları (bunkering) altyapısı dikkate alındığında, Türkiye’de bu ihaleyi tek başına veya ana yüklenici olarak göğüsleyebilecek yeterliliğe sahip başlıca markalar şunlardır:
| Marka / Şirket | Sektörel Gücü ve İhale Yeterlilik Avantajı |
| Petrol Ofisi (PO Marine) | Türkiye’nin en büyük akaryakıt ve deniz yakıtları (bunkering) tedarikçisidir. Tüm kıyılardaki dev terminal ağı, yüksek stok kapasitesi ve geniş deniz tankeri filosuyla ihalenin en güçlü doğal adaylarından biridir. |
| OPET (OPET Fuchs / Deniz Yakıtları) | Güçlü depolama terminalleri, kamu ihalelerindeki yüksek tecrübesi ve hem Karadeniz hem de Akdeniz hattındaki yaygın ikmal kabiliyetiyle bu hacmi karşılayabilecek altyapıya sahiptir. |
| Shell & Turcas | Küresel denizcilik yakıtları (Shell Marine) standartlarına hakimiyeti, Türkiye genelindeki güçlü tedarik zinciri ve finansal yeterliliği ile ihaleye girebilecek kapasitededir. |
| GüzelEnerji (TotalEnergies & M Oil) | OYAK Grubu bünyesindeki güçlü sermaye yapısı, Karadeniz ve Akdeniz kıyılarındaki depolama tesisleri (örneğin Yarımca, Aliağa, Mersin vb.) ve kamu tedarik tecrübesiyle yeterlilik şartlarını karşılar. |
| TP Petrol Dağıtım (Türkiye Petrolleri) | Geçmişte özelleştirilerek Zülfikarlar Holding bünyesine geçmiş olsa da (TPAO ile tüzel kişiliği ayrıdır), yaygın dağıtım ağı ve lisans yapısıyla ihaleye katılma hakkına sahiptir. |
| SOCAR Türkiye (SOCAR Marine) | STAR Rafineri’nin üretim gücü ve SOCAR Marine markasıyla Türkiye’nin en büyük deniz yakıtı ikmal oyuncularından biri olması sebebiyle (özellikle deniz tankeri ikmallerinde) güçlü bir adaydır. |
| Aytemiz | Karadeniz (Trabzon, İzmit vb.) ve Akdeniz (Mersin) hattındaki güçlü kıyı terminalleri ve büyüyen ticari/deniz satış hacmiyle ihaleye teklif verebilecek altyapıya sahiptir. |
| Arkası Güçlü Özel Bunker Şirketleri (Arkas Bunker vb.) | Türkiye’nin en büyük deniz tankeri (barge) filolarından birine sahip olan Arkas Bunker gibi EPDK İhrakiye Teslimi Lisanslı uzman deniz yakıtı şirketleri, özellikle denizden ikmal kalemlerinde (veya bir dağıtıcıyla ortaklık kurarak) doğrudan yeterliliğe sahiptir. |
Bu büyüklükteki bir ihalede asıl belirleyici unsur “karma lojistik” şartıdır. Filyos’ta gemilere denizden ikmal yaparken Karadeniz’in sert kış koşullarında deniz ikmali aksadığında anında kara tankerleriyle devreye girebilmek ve aynı hafta içinde Mersin, Antalya, Trabzon ve İstanbul’da sismik gemilere yakıt basabilmek; kıyı terminali ve barç (barge) filosu olmayan orta ve küçük ölçekli dağıtım şirketlerini doğal olarak oyun dışında bırakmaktadır. Bu nedenle ihalede Petrol Ofisi, SOCAR Marine, OPET, GüzelEnerji ve Arkas Bunker gibi kıyı/deniz lojistiği güçlü oyuncuların rekabeti öne çıkacaktır.
1. İhrakiye Ne Demektir? (ÖTV’siz Yakıt) EPDK ve Gümrük/Vergi mevzuatında ihrakiye, deniz ve hava taşıtlarına kendi ihtiyaçlarında kullanılmak üzere verilen yakıt ve madeni yağların genel adıdır. Yasal şartları (kabotaj hattı, Türk bayrağı, gemi sicil kaydı ve 4760 sayılı ÖTV Kanunu’nun 7/a maddesi vb.) taşıyan gemilere verilen ihrakiye yakıtları ÖTV’si sıfıra indirilmiş (ÖTV’siz) olarak teslim edilir.
2. Transit Yakıt ile İhrakiye Arasındaki Kritik Fark Sektörde sıkça karıştırılan bu iki kavram arasında doğrudan bir vergi ve rejim farkı vardır:
Özetle Mevzuat Karşılığı: Bu ihale, uluslararası anlamda bir “transit yakıt” ihalesi değildir. Türk bayraklı deniz araçlarına ve yüzer üretim platformuna ÖTV’si sıfırlanmış (ÖTV istisnalı) ihrakiye (deniz motorini / MGO) tedariki ihalesidir. İhaleyi alacak şirketin hem EPDK Dağıtıcı/İhrakiye Teslimi Lisansına sahip olması hem de ÖTV’siz deniz yakıtı (ihrakiye) teslim prosedürlerini (ÖTV 1 sayılı liste B cetveli / deniz aracı yakıt alım defteri ve elektronik takip sistemleri) eksiksiz yürütebilecek altyapıda bulunması şarttır.
Süleyman TOPÇU