Enerji Piyasasında Akaryakıt Promosyonlarının Hukuki Evrimi: Kısıtlamalar ve Yeni Dönem !

Türkiye akaryakıt piyasasında rekabetin şekillenmesinde, dağıtım şirketleri ve bayiler tarafından tüketiciye sunulan promosyonlar uzun yıllar boyunca temel araçlardan biri olmuştur.

Ancak bu uygulamaların maliyet enflasyonuna yol açıp açmadığı ve tüketiciye yansıyan fiyatları nasıl etkilediği, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) müdahale alanına girmiştir.

Promosyonlara yönelik ilk büyük kısıtlama dalgası ile yakın zamanda Resmi Gazete’de yayımlanan esneklik kararı, piyasa düzenlemelerinin dönemsel ihtiyaçlara göre nasıl evrildiğini açıkça ortaya koymaktadır.

I. Promosyon Yasağının Arka Planı (2011 Dönemi)

2010’lu yılların başına kadar akaryakıt istasyonlarında yakıt alımına bağlı olarak tüketiciye deterjan, oyuncak, mutfak eşyası ve gıda gibi çok çeşitli “mal promosyonları” verilmesi sektörde standart bir rekabet yöntemi haline gelmişti.

Ancak EPDK, bu eşantiyon kültürünün akaryakıt piyasasında operasyonel maliyetleri yapay olarak artırdığını ve asıl yapılması gereken “fiyat rekabetini” engellediğini tespit etmiştir.

Aralık 2010’da alınan bir kararla, 31 Ocak 2011 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere akaryakıt ve madeni yağ satışlarında her türlü fiziksel mal promosyonu yapılması kesin olarak yasaklanmıştır.

Yasağın Amacı: EPDK’nın temel gerekçesi, rekabetin “hediye çanak çömlek” üzerinden değil, doğrudan tabela fiyatı üzerinden yapılmasını sağlamaktı. Dağıtıcıların ve bayilerin promosyon maliyetlerini akaryakıt fiyatlarına yansıtarak dolaylı bir fiyat artışına neden olmasının önüne geçilmesi hedeflenmiştir.

İstisnalar: Bu dönemde getirilen yasak “fiziksel mal” teminini kapsarken; kredi kartlarına puan yüklenmesi şeklindeki finansal promosyonlar ile araç yıkama ve yağ değişimi gibi hizmet promosyonları serbest bırakılmaya devam edilmiştir.

II. Kapsamın Genişletilmesi ve Promosyonlara Yeniden İzin Verilmesi (2025 – 2026 Dönemi)

Zaman içinde finansal sadakat programları sektörün temel taşı haline geldi. Tüketiciler, belirli akaryakıt markalarından yakıt aldıkça puan biriktiriyor; ancak bu puanların kullanımı kural olarak yalnızca “yeni bir akaryakıt veya otogaz alımı” ile sınırlandırılıyordu.

Değişen tüketici beklentileri ve istasyon marketlerinin (non-oil perakende) büyümesi üzerine EPDK, bu katı kurallarda tüketici lehine bir esnemeye gitme ihtiyacı duymuştur.

Kurulun 25 Eylül 2025 tarihli ve 13803 sayılı kararı, 27 Eylül 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak akaryakıt sektöründe yeni bir dönemin kapılarını aralamıştır.

Yeni hüküm şu şekildedir:

“…Finansal promosyon kapsamında, tüketicinin faydalanabileceği seçeneklerden birinin ücretsiz veya indirimli akaryakıt veya otogaz LPG olması şartı ile, tüketici lehine finansal faydalar sağlamasına yönelik farklı seçeneklerin de sunulması serbesttir…”

Yeni Uygulamanın Kapsamı ve Hukuki Çerçevesi: Yeni düzenleme, 2011 öncesindeki “istasyonda fiziksel hediye dağıtma” dönemine tam bir geri dönüş anlamı taşımamaktadır. Yapılan temel değişiklik, mevcut finansal promosyon (sadakat puanı) sisteminin kullanım alanının genişletilmesidir.

İlgili mevzuat maddesinde yapılan değişikliğe göre; finansal promosyon kapsamında tüketicinin faydalanabileceği seçeneklerden birinin “ücretsiz veya indirimli akaryakıt ya da otogaz (LPG) olması şartı” ile, kazanılan puanların tüketici lehine farklı alanlarda da kullanılması serbest bırakılmıştır.

Bunun uygulamadaki karşılığı şudur:

Araç sahipleri kazandıkları yakıt puanlarını artık sadece pompa alımlarında değil; doğrudan istasyon marketlerindeki gıda, içecek, kişisel bakım gibi perakende alışverişlerinde de harcayabileceklerdir.

Şirketler, sadakat kartı sahiplerine akaryakıt dışı ekstra indirim veya hediye bakiyeler sunabilecek,

bu sayede hem tüketici bütçesine dolaylı bir katkı sağlanacak hem de istasyonların market gelirleri desteklenecektir.

III. Yürürlük ve Sonuç

Düzenleme, sektör paydaşlarına ve dağıtım şirketlerine altyapı hazırlıklarını tamamlamaları için bir geçiş süresi tanıyarak 1 Nisan 2026 tarihinde tam olarak yürürlüğe girmiştir.

Sonuç olarak; EPDK’nın 2011’de getirdiği kısıtlama, sektörü suni maliyetlerden arındırarak fiyat disiplinini sağlamak adına atılmış sert bir adımdı.

Ancak 1 Nisan 2026’da yürürlüğe giren yeni esneklik ise piyasadaki bu disiplini bozmadan, markaların kendi bünyelerindeki sadakat programlarını çok yönlü tüketici faydasına dönüştürmelerine hukuki bir zemin hazırlamaktadır.

Bu dengeleyici yaklaşım, hem tüketicinin alım gücünü maksimize etme hem de enerji piyasasındaki katma değer kanallarını genişletme amacına hizmet etmektedir.

Av. Ali Topçu